ΕΛΑ ΝΑ ΠΛΑΚΩΘΟΥΜΕ DARLING

ΛΥΚΑΣΤΡΟΣ :

ΕΛΑ ΝΑ ΠΛΑΚΩΘΟΥΜΕ DARLING (Ο Έρωτας στο ματς "Γυναίκες vs Άνδρες"- Χρονογράφημα μιας ακόμα Παρασκευής που θα καταστραφεί ο κόσμος χωρίς κιτ 72ωρης επιβίωσης)

Συχνά, όταν προσπαθούμε να μιλήσουμε δημόσια για τον έρωτα, πέφτουμε στην παγίδα μιας βολικής, σχεδόν παροιμιώδους απλούστευσης:

​«Οι γυναίκες ερωτεύονται αυτό που ακούν και νιώθουν, οι άντρες αυτό που βλέπουν».

​Αυτό είναι ένας αφορισμός που επιβιώνει αιώνες στα καφενεία, στα λογοτεχνικά σαλόνια και, εσχάτως, στα πολυάριθμα δακρύβρεχτα ψηφιακά ημερολόγια που κατακλύζουν το διαδίκτυο και τα AI chatrooms. Κι όπως κάθε σχήμα που αγαπά τις απόλυτες αντιθέσεις, αδικεί τη λεπτή, σχεδόν αδιόρατη ασυμετρια στην γεωμετρία της ανθρώπινης έλξης.

​Η αλήθεια βρίσκεται σε μια λεπτότερη ισορροπία: κανείς δεν ερωτεύεται ένα πρόσωπο ανεξάρτητα από το συναίσθημα που του προκαλεί, ούτε ένα συναίσθημα χωρίς το πρόσωπο που το γεννά.Στον έρωτα, το «ποιος» και το «πώς νιώθω» δεν είναι δύο ξεχωριστά δωμάτια· είναι η ίδια η αρχιτεκτονική του σπιτιού. Όταν ερωτευόμαστε, δεν κάνουμε μια ψυχρή απογραφή χαρακτηριστικών, ούτε βιώναμε ένα αφηρημένο συναίσθημα που έτυχε να προσγειωθεί πάνω σε έναν τυχαίο άνθρωπο. Στην πραγματικότητα, πρέπει να συμβαίνει κάτι πολύ πιο ριζικό για να επιβιώσει: το πρόσωπο του άλλου να γίνεται το μέσο μέσα από το οποίο μεγαλώνει ο δικός μας εσωτερικός κόσμος.

​Η σύγχρονη ψυχολογία των σχέσεων, μέσα από τη Θεωρία της Αυτο-Διεύρυνσης που διατύπωσαν ο Arthur και η Elaine Aron, περιγράφει αυτόν ακριβώς τον μηχανισμό. Ερωτευόμαστε έναν συγκεκριμένο άνθρωπο επειδή η παρουσία του διευρύνει τα όρια της ύπαρξής μας, μας χαρίζει νέες οπτικές, νέες αντοχές, μια αίσθηση ότι γινόμαστε κάτι περισσότερο από αυτό που ήμασταν μόνοι μας. Το πρόσωπο γεννά το συναίσθημα, και το συναίσθημα φωτίζει το πρόσωπο, κάνοντάς το μοναδικό μέσα στο πλήθος.

​Αν, παρ’ όλα αυτά, επιμένουμε να αναζητήσουμε μια διαφορά ανάμεσα στον τρόπο που στέκονται οι γυναίκες και οι άντρες απέναντι σε αυτή τη κορυφαία (και συνήθως καταστροφική) "συνάντηση", η απάντηση δεν βρίσκεται σε κάποια μυστική βιολογική συνταγή, αλλά στο πώς μάθαμε να κατοικούμε τον κόσμο και τις σχέσεις μας.

​ Οι γυναίκες, μεγαλώνοντας σε μια κουλτούρα που τις εκπαιδεύει από νωρίς να διαβάζουν τις αδιόρατες ρωγμές και τις αποχρώσεις της ανθρώπινης επαφής, τείνουν να έλκονται από τη ζεστασιά του εύθραυστου κοινού σχεσιακού κλίματος που δημιουργείται. Για μια γυναίκα, το πρόσωπο του άλλου αποκτά βάθος μέσα από τη συνέχεια της παρουσίας του: από τον τρόπο που ακούει, που θυμάται, που τους δημιουργεί έναν ασφαλή χώρο όπου η οικειότητα μπορεί να αναπνεύσει. Ερωτεύεται τον άνθρωπο που έχει την ικανότητα να συν-δημιουργεί αυτή τη ζωντανή ατμόσφαιρα.
Όπως εξηγούν ο Harry Reis και ο Phillip Shaver, ο δεσμός στεριώνει εκεί όπου η αποκάλυψη του εαυτού συναντά την αυθεντική, αδιάλειπτη ανταπόκριση.

​ Οι άντρες, από την άλλη πλευρά, κουβαλούν συχνά μια διαφορετική σιωπή. Η κοινωνική τους αγωγή, όπως εύστοχα ανέδειξε ο Ronald Levant, τους έμαθε συχνά να περιορίζουν τα συναισθηματικά τους ανοίγματα, μετατρέποντας τον έρωτα στον κατεξοχήν —και ενίοτε μοναδικό— τόπο όπου τους επιτρέπεται να αποθέσουν την ευαλωτότητά τους. Έτσι, αναζητούν συχνά στο πρόσωπο του άλλου τον καθρέφτη που επιβεβαιώνει την προσωπική τους αξία.
Η εστίαση στο συγκεκριμένο πρόσωπο δεν είναι επιφανειακή, είναι βαθιά υπαρξιακή: στα μάτια της συντρόφου που τον επιλέγει και τον αποδέχεται, ο άντρας βρίσκει μια λυτρωτική επικύρωση της ύπαρξης και της ικανότητάς του.
(Στην περίπτωση του ομοφυλικού έρωτα, το θέμα εμπλέκει και εκατοντάδες άλλες παραμέτρους, που η ανάλυση θα έκαναν το παρόν σεντόνι τεντόπανο γιγαντιαίων διαστάσεων).

​Εδώ ακριβώς αποκαλύπτεται και η βαθιά ενότητα πίσω από τη φαινομενική διαφορά. Η Alice Eagly και η Wendy Wood (Θεωρία του Κοινωνικού Ρόλου) έδειξαν ότι οι αποκλίσεις ανάμεσα στα φύλα δεν είναι αγεφύρωτα χάσματα της φύσης, αλλά διαφορετικές διαδρομές προς την ίδια θεμελιώδη ανθρώπινη ανάγκη.

​Κι ακόμα περισσότερο, όπως απέδειξαν οι Mario Mikulincer και Phillip Shaver, ο τρόπος που αγαπάμε εξαρτάται πολύ περισσότερο από τα πρώτα, αθέατα αποτυπώματα ασφάλειας ή φόβου που κουβαλάμε μέσα μας (τις "σκιές" και τα animus/anima του Carl Jung), παρά από το φύλο μας. Όσο οι "σκιές" δεν φωτίζονται από το συνειδητό παραμένοντας φοβικά ταμπουρομένες πάνω στα τραύματα που δεν θες να δεις, οι ερωτικές σχέσεις θα καταρρέουν με πάταγο.

​Τελικά, ο έρωτας δεν μοιράζει ρόλους σε εκείνους που νιώθουν και σε εκείνους που κοιτούν. Μας καλεί όλους στην ίδια, κοινή περιπέτεια: να βρούμε ένα πρόσωπο που να χωράει τα συναισθήματά μας, και ένα συναίσθημα που να μας κάνει να αναγνωρίζουμε, επιτέλους, τον εαυτό μας, διευρύνοντας την ελευθερία μας χωρίς να περιορίζεται ποτέ η ελευθερία του άλλου.

​Έτσι, αν θέλουμε μια πιο σύγχρονη, σωστότερη και πληρέστερη διατύπωση για να περιγράψουμε αυτή τη λεπτή ασυμμετρία (για να έχουν και κάτι για να τσακώνονται στις επόμενες γενιές μπροστά στους "συμβούλους σχέσεων" και τους ψυχιάτρους), αυτή θα διατυπώνονταν ως εξής:

​ «Στις ερωτικές σχέσεις, τόσο οι γυναίκες όσο και οι άντρες ερωτεύονται το πρόσωπο μέσα από το πρίσμα των συναισθημάτων που αναδύονται στη μεταξύ τους αλληλεπίδραση. Ωστόσο, λόγω της συχνά διαφοροποιημένης συναισθηματικής κοινωνικοποίησής τους, οι περισσότερες γυναίκες τείνουν να αξιολογούν την ερωτική έλξη μέσα από τη συνεχή σχεσιακή ανταπόκριση και το συναισθηματικό κλίμα που συνδημιουργείται (κοινώς "να ερωτεύονται τα συναισθήματά τους"), ενώ οι περισσότεροι άντρες τείνουν να βιώνουν την οικειότητα πιο εστιασμένα, μέσα από τη δυαδική επικύρωση του εαυτού τους και την αποδοχή της αξίας τους από ένα συγκεκριμένο πρόσωπο (κοινώς "να ερωτεύονται αυτό που σπάνια κοιτούν, τον καθρέφτη τους")».

​ Στο *:
​Βιβλιογραφικά Τεκμήρια των Aron & Aron (Self-Expansion Theory), Reis & Shaver (Intimacy Model), Levant (Masculinity & Emotion), Eagly & Wood (Social Role Theory), Mikulincer & Shaver (Attachment Theory), Carl Jung (Anima/Animus & Shadow).

​ ​Εικαστική αναφορά: Η λεπτομέρεια από τον πίνακα "Το Φιλί" (1907-08) της χρυσής περιόδου του Gustav Klimt, αποδίδει πιστότερα από κάθε άλλο τα ευρήματα αυτού του κειμένου, συνθέτοντας το ζητούμενο του Έρωτα από την εποχή του Ησίοδου: τη δημιουργία ενός δυναμικά εξελισσόμενου "Όλου" από δύο επίσης πλήρεις δυναμικά εξελισσόμενες persones.

*Aron, A., & Aron, E. N. (1986). Love and the expansion of self: Understanding attraction and satisfaction. Hemisphere Publishing Corp.

​Eagly, A. H., & Wood, W. (2012). Social role theory. In P. A. M.

Van Lange, A. W. Kruglanski, & E. T. Higgins (Eds.), Handbook of theories of social psychology (Vol. 2, pp. 458–476). Sage Publications.

​Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press.

​Reis, H. T., & Shaver, P. (1988). Intimacy as an interpersonal process. In S. Duck (Ed.), Handbook of personal relationships (pp. 367–389). John Wiley & Sons.

​Levant, R. F. (1992). Toward the reconstruction of masculinity. Journal of Family Psychology, 5(3-4), 379–402.

The Collected Works of C.G. Jung (Συλλεκτικά Έργα – Εκδόσεις Princeton University Press / Routledge