ΠΟΣΟ ΠΙΘΑΝΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ USSR ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΡΩΣΙΑ;

ΛΥΚΑΣΤΡΟΣ :

ΠΟΣΟ ΠΙΘΑΝΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ USSR ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΡΩΣΙΑ;

Όσο πιθανό είναι ένα reunion των Beatles!

Απόδειξη:

Η εμφάνιση του Λαβρόφ στην περσινή σύνοδο ΗΠΑ–Ρωσίας στην Αλάσκα με t-shirt USSR, προκάλεσε κύμα ενθουσιασμένων «αναλύσεων» περί επιστροφής της Ρωσίας σε σοβιετικά πρότυπα. Για ακόμη μία φορά, η σημειολογία κατέλαβε τη θέση της ουσίας.

Όμως η σημερινή Ρωσία του Πούτιν δεν κινείται προς ανασύσταση της Σοβιετικής Ένωσης. Αντίθετα, εξελίσσεται σε ένα υβριδικό μοντέλο νεο-τσαρικού εθνικισμού, ολιγαρχικού καπιταλισμού και κρατικού αυταρχισμού, με έντονα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά.

Μετά τη διάλυση της προηγούμενης φάσης της παγκοσμιοποίησης και την εισβολή στην Ουκρανία, διαμορφώνεται ένα νέο ρωσικό σύστημα ισχύος με ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά:

Οι ξένοι επενδυτές της περιόδου Γιέλτσιν αντικαταστάθηκαν σταδιακά από ένα πλέγμα παλιών και νέων ολιγαρχών στενά συνδεδεμένων με το καθεστώς Πούτιν. Η οικονομική αναδιάρθρωση δεν οδήγησε σε επιστροφή στον σοβιετικό κρατισμό, αλλά σε μια μορφή «εθνικοποιημένης ολιγαρχίας», όπου στρατηγικοί τομείς της οικονομίας λειτουργούν ως ζώνες επιρροής ισχυρών οικονομικών κέντρων.

Το ρωσικό οικονομικό μοντέλο παραμένει βαθιά συνδεδεμένο με τον χρηματοπιστωτικό και ενεργειακό καπιταλισμό. Παρά τις αναφορές σε έναν «πολυπολικό κόσμο» και τα ανοίγματα προς BRICS+, Κίνα και Ευρασία, δεν διαφαίνεται καμία ουσιαστική αμφισβήτηση της εξουσίας των οικονομικών ελίτ ή του τραπεζικού συστήματος. Αντίθετα, η συγκέντρωση ισχύος ενισχύεται.

Η αυξανόμενη σύνδεση νομισματικής ισχύος και ενεργειακών εμπορευμάτων ενδέχεται να εντείνει διεθνείς ανταγωνισμούς γύρω από πρώτες ύλες, ενέργεια, τρόφιμα και νερό, με σοβαρές κοινωνικές και οικολογικές συνέπειες.

Στο πεδίο της ψηφιακής οικονομίας, το μοντέλο παραμένει έντονα συγκεντρωτικό. Ο έλεγχος δεδομένων, πληροφοριών και ψηφιακών υποδομών ακολουθεί περισσότερο τη λογική κρατικού και εταιρικού ελέγχου παρά κάποιας δημοκρατικής αποκέντρωσης.

Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η χρήση ιδιωτικών στρατιωτικών μηχανισμών τύπου Wagner και η διείσδυση σε περιοχές της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής παραπέμπουν περισσότερο σε νεο-αυτοκρατορική πολιτική επιρροής παρά σε οποιαδήποτε μορφή «αντιιμπεριαλισμού».

Παράλληλα, δεν διακρίνεται κάποιο σοβαρό σχέδιο συμμετοχικής δημοκρατίας ή κοινωνικής αποκέντρωσης της εξουσίας. Τα σοβιετικά σύμβολα επιστρέφουν επικοινωνιακά, όχι όμως και οποιαδήποτε μορφή λαϊκής πολιτικής συμμετοχής ή κοινωνικού ελέγχου της οικονομίας.

Υπό αυτό το πρίσμα, οι λεγόμενες «Λαϊκές Δημοκρατίες» στην Ουκρανία μοιάζουν περισσότερο με γεωπολιτικά προτεκτοράτα παρά με πολιτικά εγχειρήματα κοινωνικής αυτοδιάθεσης. Η χρήση σοβιετικής αισθητικής λειτουργεί κυρίως ως εργαλείο συμβολικής νομιμοποίησης και εσωτερικής κατανάλωσης.

Το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται στη Ρωσία. Ένα ευρύτερο ρεύμα εθνικιστικής πολιτικής αναπτύσσεται διεθνώς, από τον Όρμπαν έως τη Λεπέν και από τον τραμπισμό έως διάφορες ευρωπαϊκές εκδοχές. Εδώ φαίνεται ότι θα εκφραστεί από δήθεν απολιτικ νέα προσωποπαγή πολιτικά κόμματα χρηματοδοτο5μενα από γνωστούς ή αφανείς υποστηρικτές του Πουτινισμού, όπως πχ ο Σάββιδης ως άτυπος οικονομικός Περιφερειαρχης-ολιγαρχης Βορείου Ελλαδσς.
Παρά τις μεταξύ τους διαφορές, οι τάσεις αυτές συχνά συγκλίνουν:
στην ενίσχυση εκτελεστικών εξουσιών,
στη συμμαχία με οικονομικά συμφέροντα,
στον έλεγχο πληροφορίας,
και στην εργαλειοποίηση της κοινωνικής δυσαρέσκειας.

Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται πολιτικά και στρατηγικά ανέτοιμη να διαμορφώσει ένα πειστικό δημοκρατικό αντίβαρο. Η κρίση αντιπροσώπευσης, οι ανισότητες και η αδυναμία παραγωγής νέου κοινωνικού οράματος αφήνουν χώρο τόσο στις παλιές ολιγαρχικές δομές όσο και στις νέες ακροδεξιές εκδοχές τους.

Το πραγματικό διακύβευμα, επομένως, δεν είναι αν η Ρωσία «επιστρέφει στην ΕΣΣΔ». Δεν επιστρέφει.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι σύγχρονες κοινωνίες μπορούν να διαμορφώσουν ένα νέο δημοκρατικό μοντέλο που:
να περιορίζει την ισχύ των οικονομικών ολιγαρχιών,
να υπερασπίζεται την εργασία και το περιβάλλον,
να αξιοποιεί την τεχνολογία χωρίς ολοκληρωτικό έλεγχο, και να εμβαθύνει ουσιαστικά τη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.

Γιατί χωρίς μια τέτοια εναλλακτική, η σύγκρουση δεν θα είναι ανάμεσα σε «δημοκρατία και ολοκληρωτισμό», αλλά ανάμεσα σε διαφορετικές μορφές συγκεντρωμένης εξουσίας.

Το ίδιο δηλαδή μοτίβο όπως και στο δίλημμα που ταλανίζει τώρα και την ανάπτυξη φρένων για την ΑΙ, που απειλεί και τους ιδιοκτήτες της ως ωμή πραγματικότητα χωρίς τα φτιασίδια του marketing!

Κατά τα άλλα εμείς εδώ συνεχίζουμε να ομφαλισκοπούμε έγκλειστοι σε ένα yellow submarine τεχνολογίας του Α Παγκοσμίου Πολέμου. Μόνο που αντί για κάρβουνο καίει τώρα εισαγόμενο πανάκριβο LNG από τον ιδεολογικά ομόσταυλο του Πουτιν στον Λευκό Οίκο.