ΛΥΚΑΣΤΡΟΣ :
ΤΡΙΑ ΒΕΤΟ ΚΑΙ ΜΙΑ ΚΗΔΕΙΑ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ ΤΩΝ ΒRICS+ (Η τι παίζεται πίσω από τα βέτο ένταξης των Βενεζουέλα, Νικαράγουα και Τουρκίας από τις χώρες IBIS)
Από τότε που η Βραζιλία συνίδρυσε τους BRICS το 2009, Βραζιλιάνοι αναλυτές και πολιτικοί έχουν συμφωνήσει σε μεγάλο βαθμό ότι η ένταξη απέφερε απτά οφέλη στη χώρα, συμπεριλαμβανομένων των στενότερων εμπορικών δεσμών με την Κίνα.
Η ένταξη στις BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική) βοήθησε να εδραιωθεί η θέση της Βραζιλίας ως αναδυόμενης δύναμης, μια αφήγηση που κράτησε εξαιρετικά καλά παρά την οικονομική στασιμότητα την τελευταία δεκαετία όπου κυριαρχούσαν οι πολιτικές του Μπολονσάρο στην χώρα. Εξασφάλισε επίσης στους Βραζιλιάνους ηγέτες τακτική επαφή με την πολιτική ηγεσία και τη γραφειοκρατία της Κίνας, η οποία έγινε ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος της χώρας το 2009.
Οι αμέτρητες συναντήσεις εντός των BRICS σε τομείς που κυμαίνονται από την άμυνα, τα χρηματοπιστωτικά και την υγεία μέχρι την εκπαίδευση και το περιβάλλον βοήθησαν τη γραφειοκρατία της Βραζιλίας, που μέχρι πρόσφατα αγνοούσε σε μεγάλο βαθμό την Κίνα, να προσαρμοστεί σε έναν λιγότερο δυτικοκεντρικό κόσμο. Ίσως το πιο σημαντικό, ωστόσο - και συχνά παραβλέπεται από τους δυτικούς αναλυτές - είναι ότι η Βραζιλία βρήκε κοινή αιτία με άλλα μέλη των BRICS στην προσπάθειά τους να διαμορφώσουν ενεργά τη μετάβαση προς την πολυπολικότητα, την οποία θεωρούν όχι μόνο ως αναπόφευκτη αλλά και επιθυμητή και μια εξέλιξη που θα βοηθήσει στον περιορισμό της μονοπωλιακής επίδρασης της Ουάσιγκτον στην περιοχή της Νότιας Αμερικής μέσω ενός βαρέως ιστορικού στήριξης δικτατορίσκων στις προηγούμενες 4 δεκαετίες, που μετέτρεψαν όλη την Νότιο Αμερική σε ένα μεγάλο χώρο πειραματισμό των συνταγών του νεοφιλελευθερισμού.
Εν τω μεταξύ, το κόστος της ένταξης στις BRICS θεωρήθηκε σε μεγάλο βαθμό αμελητέο, επομένως ούτε ο κεντροδεξιός πρόεδρος Μισέλ Τέμερ (2016-18) ούτε ο ακροδεξιός πρόεδρος Ζαΐρ Μπολσονάρο (2019-22) αμφισβήτησαν τη συμμετοχή της Βραζιλίας. Αντίθετα, μέχρι το τέλος της κυβέρνησής του, ο Μπολσονάρο ήταν παρίας στο μεγαλύτερο μέρος της Δύσης, αλλά χάρη στην ομάδα BRICS απέφυγε την πλήρη διπλωματική απομόνωση. Εξάλλου, μόνο κατά τη διάρκεια συναντήσεων με άλλους ηγέτες των BRICS ο πρώην δεξιός πρόεδρος θα μπορούσε να είναι σίγουρος ότι δεν θα αντιμετωπίσει άβολες ερωτήσεις σχετικά με τον χειρισμό του στην πανδημία, την αποψίλωση των δασών ή τους αβάσιμους ισχυρισμούς του για εκλογική νοθεία.
Η Βραζιλία χτυπά σε τοίχο BRICS
Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις στον όμιλο BRICS έχουν τη δυνατότητα να υπονομεύσουν αυτήν τη σχετικά ευρεία συναίνεση στη Βραζιλία σε σχέση με τα οφέλη της ιδιότητας μέλους. Μέχρι πέρυσι, η Βραζιλία, μαζί με την Ινδία, είχε αποτρέψει επιτυχώς την επέκταση του μπλοκ, την οποία προώθησε το Πεκίνο από το 2017. Τόσο η Μπραζίλια όσο και το Δελχί φοβούνταν απώλεια της αποκλειστικότητας του ομίλου και απώλεια της ικανότητας ελέγχου της δυναμικής εντός των BRICS, έχοντας εργαστεί για να αποτρέψουν από τις προσπάθειες της Κίνας και της Ρωσίας να συμπεριλάβουν ακραία αντιδυτική γλώσσα στις δηλώσεις της συνόδου κορυφής. Συμβολίζοντας την αυξανόμενη ρήξη μεταξύ ενός αντιδυτικού μπλοκ και ενός άλλου που επιλέγει την πολυδέσμευση (ή τη μη ευθυγράμμιση), η Ρωσία συχνά επιδιώκει να απεικονίσει τους BRICS ως αντίβαρο στην G7, ενώ ο Πρόεδρος Luiz Inácio Lula da Silva θέλει να επιμένει ότι οι BRICS «δεν είναι εναντίον κανενός».
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περσινής συνόδου κορυφής στη Νότια Αφρική, η Κίνα τελείωσε την υπομονή της και, με τη ρωσική υποστήριξη, όχι μόνο ώθησε την επέκταση αλλά αγνόησε επίσης το αίτημα της Βραζιλίας να μην συμπεριλάβει ρητά αντιδυτικές χώρες όπως το Ιράν. Λόγω της απόφασης της Αργεντινής να απορρίψει την πρόσκληση για ένταξη στους BRICS, οι δημοκρατίες, που είχαν πλειοψηφία 3-2 εντός της ομάδας μέχρι πέρυσι, είναι πλέον μειοψηφία μετά την ένταξη του Ιράν, της Αιγύπτου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Αιθιοπίας. Η Σαουδική Αραβία, η οποία έχει επίσης προσκληθεί, δεν έχει ακόμη ανακοινώσει δημόσια εάν θα ενταχθεί και αναμένεται σε μεγάλο βαθμό να περιμένει μέχρι τις επερχόμενες εκλογές στις ΗΠΑ. Απόφαση που αναμένει και η Αγκυρα για να καλύψει ως ύαινα το όποιο γεωπολιτικό κενό δημιουργηθεί έτσι. Οι BRICS πλέον μοιάζουν όλο και περισσότερο με έναν πυλώνα μιας σινο-κεντρικής τάξης που το Πεκίνο επιδιώκει να δημιουργήσει, αντί για μια ομάδα που «δεν είναι εναντίον κανενός».
Στην φετινή σύνοδο αυτή η δυναμική αντίστασης από τον άτυπο άξονα IBIS (Iνδια, Βραζιλία, Ινδονησία, Νότια Αφρική) εντός των BRICS+ έλαβε πιο δραματικές διαστάσεις με τρία βέτο επέκτασης:
Ο Λούλα έθεσε βέτο για την ένταξη της Βενεζουέλα και της Νικαράγουα στους BRICS+, ενώ αποδέχτηκε την ένταξη της Βολιβίας και της Κούβας. Οι πραγματικές αιτίες αυτού του βέτο δεν εστιάζονται τόσο στις (δημόσιες) επιφυλάξεις της Βραζιλίας για την ποιότητα της δημοκρατίας σε αυτές τις χώρες αλλά περισσότερο στην αντίθεση τους να ακολουθήσουν την Βραζιλία στην στρατηγική δημιουργίας του κοινού ψηφιακού νομίσματος sur της Λατινικής Αμερικής. Αυτές εντάχθηκαν ιδιαίτερα μετά την άρση της αίτησης ένταξης στους BRICS+ της Αργεντινής από το ακραία νεοφιλελέ καθεστώς της, που έκανε το δολάριο εθνικό νόμισμα της χώρας. O Μαδουρο, από την άλλη, επιμένει να συναλλάσσεται (μέσω Τουρκίας) με την χρήση ψηφιακών παγίων τύπου bitcoin, ενώ οι Σαντινίστας στην Νικαράγουα κάνουν το ίδιο για τις παρασκηνιακές συναλλαγές τους με τα καρτέλ κόκα της περιοχής.Ο Μοντι έθεσε βέτο για την προοπτική ένταξης της Τουρκίας, κυρίως για γεωπολιτικούς λόγους που σχετίζονται με τις προσπάθειες της Άγκυρας να εδραιωθεί ως ενδιάμεσος μεσίτης νεο-αποικιακών δυνάμεων στην Αφρική αλλά και για τους στενούς δεσμούς της με τα καθεστώτα των Πακιστάν και Ιράν, επί των οποίων στηρίζει και το τουρκικό πυρηνικό πρόγραμμα αλλά και την διπλωματία εξαγωγών της πολεμικής της βιομηχανίας. Η κηδεία των βλέψεων της Άγκυρας να ξαναγίνει Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν καλύφθηκε ακόμα από τα εγχώρια συστημικά ΜΜΕ λόγω των σχέσεων του Ερντογάν με τις ΙΧ πολιτικές του Μητσοτάκη στα ελληνοτουρκικά.
